8 năm là khoảng thời gian mà các fan của Red Dead Redemption phải chờ đợi để được cầm trong tay hậu bản của tựa game này. 8 năm cho một thị trường công nghệ cao như video game dường như dài vô tận. Rockstar không còn là một trong những studio hiếm hoi khi người ta nhớ đến thế giới mở. Quỹ thời gian của game thủ nay bị xâm chiếm bởi vô số cái tên thiên về chơi mạng. Thế nhưng thật kì lạ là Red Dead Redemption 2 lại bắt tôi dành ra hơn 478 tiếng đồng hồ để khám phá từng cm của nó, và dựa vào doanh thu kỉ lục 725 triệu đô la trong 3 ngày đầu tiên, tôi chắc chắn không phải người duy nhất có suy nghĩ này.
Thật dễ dàng để tặng cho Rockstar các điểm số 5 sao, 10/10 và lí giải sự thành công bằng các câu chữ quen thuộc như bản đồ rộng lớn, rất nhiều hoạt động, nhiệm vụ phụ và tùy biến nhân vật. Nhưng chúng không làm cho Red Dead khác biệt với GTA, Watchdog, Assassin’s Creed hay Horizon Zero Dawn. Tôi sẽ cố gắng đưa ra những cảm nhận chân thực hơn.
Miền Tây Hoang Dã: Bối Cảnh Lịch Sử #
Miền Tây hoang dã đã được khai thác rất nhiều trên phim ảnh, nhưng cái nhìn của đại chúng về thời kì này trong lịch sử nước Mỹ đã bị bóp méo đi rất nhiều.
Đây là nước Mỹ thế kỷ 19: kinh tế phát triển, chính phủ liên tục khuyến khích người dân khai phá vùng đất phía Tây. Thế kỷ 19 còn chứng kiến cuộc nội chiến đẫm máu giữa Union (Bắc) và Confederate (Nam), dẫn đến gần 750 ngàn người thiệt mạng. Confederate tuy sụp đổ, nhưng sự phân biệt chủng tộc và các cựu binh thì vẫn còn đó.
Chiến tranh là thiên đường cho tội phạm, trong khi việc khai phá vùng đất phía Tây quá nhanh khiến cho chính phủ không thể thiết lập chính quyền kịp thời để đảm bảo an ninh trật tự.
Xã hội tư bản dần lộ ra mặt trái: phân biệt giàu nghèo tại các trung tâm công nghiệp phía Đông càng ngày càng tăng. Tiếng nói của tầng lớp trung lưu không còn mấy giá trị. Họ nhận ra miền Tây là cơ hội mới, cơ hội để thoát khỏi bộ máy tư bản, làm lại từ đầu ở chân trời tự do.
Đây mới là miền Tây thực sự trong lịch sử — những công nhân bị thất nghiệp, những dòng người nhập cư hy vọng vào một tương lai sáng lạng hơn, cuộc sống thiếu thốn và tràn đầy nguy hiểm.
Ba Trường Phái Western #
Chúng ta có thể chia ra 3 trường phái chính dùng để khắc họa thời kì này trên phim ảnh:
Classical Western đạt đến đỉnh cao trong Stagecoach (1939) và My Darling Clementine (1946). Nó tập trung vào sự đối lập giữa nền văn minh và miền Tây hoang dã, giữa lối sống cộng đồng và chủ nghĩa cá nhân. Người anh hùng ngoài vòng pháp luật nay mắc kẹt trong quá khứ. Anh ấy là cái mà luật pháp cần để bảo vệ cộng đồng, nhưng một bàn tay nhuốm máu không bao giờ có thể rửa sạch.
Cynical Western đại diện bởi Dollars Trilogy của đạo diễn Sergio Leone. Những nhân vật chính không còn đẹp trai, chỉn chu. Họ không còn một lý tưởng cao cả mà chỉ sống cho lợi ích bản thân. Xã hội không đáng để người ta hy sinh, giá trị của con người được đo bằng tiền bạc.
Neo Western là cách mà hầu hết chúng ta biết đến thể loại này hiện nay, khi các bối cảnh pha trộn với màu sắc miền Tây: từ Brokeback Mountain, Logan, đến Westworld.
Western cũng như siêu anh hùng, hay nhất khi nó không nói về bản thân những pha chiến đấu bạo lực, mà dùng nó để phản ánh bản chất của con người. Và Red Dead Redemption không phải là ngoại lệ.
Thế Giới Mở: Linh Hồn Của Red Dead #
Rockstar một lần nữa khẳng định họ là vị vua trong việc tạo ra các môi trường thế giới mở hấp dẫn. Một bản đồ quy mô rộng với nhiều hoạt động không phải là điều gì quá đặc biệt, nhưng làm sao để thế giới đó có một linh hồn riêng, tồn tại độc lập với sự có mặt của người chơi?
Bản đồ của RDR2 tiếp tục dùng các địa danh giả, nhưng rõ ràng lấy cảm hứng từ vùng đất phía Nam nước Mỹ, với diện tích khoảng 75 km² (so với 31 km² của phần 1). Nhưng 75 km² đó là một hệ sinh thái và kinh tế độc lập:
- Strawberry bao quanh bởi rừng gỗ lớn, đương nhiên là nơi cung cấp gỗ và tận dụng nguồn thủy điện.
- Valentine với quỹ đất rộng, bằng phẳng là nơi tập trung của các tay buôn bán gia súc gia cầm.
- Rhodes với đất đai khô cằn không ngăn cản hai gia đình Gray và Braithwaite gây dựng gia tài bằng sản xuất rượu, thuốc lá và ma túy.
- Saint Denis sầm uất với thời trang, tiện nghi xa xỉ — hiện thân của giấc mơ tư bản, nhưng ẩn trong đó là sự phân biệt giai cấp và chủng tộc.
Bạn sẽ không trầm trồ với dãy núi xa xa, mà là những gì ngay trước mắt. Thấy hồ nước kia không? Hãy mua sẵn mồi câu và dành cả tiếng đồng hồ khám phá hàng chục loài cá sống dưới đó.
Đồ Họa: 3 Yếu Tố Nổi Bật #
Thứ nhất: Mô hình nhân vật trong Cutscene. Dù bạn chọn bộ quần áo nào, để tóc và râu mọc dài đến đâu, cutscene sẽ nâng cấp mọi yếu tố lên từ ánh sáng, đổ bóng hay chất liệu vải. Đáng chú ý là cutscene sử dụng tỉ lệ ultra wide 21:9, tương đồng với format Cinemascope 2:35:1 của phim Western truyền thống.
Thứ hai: Anisotropic Filtering. Rockstar bằng cách nào đó làm cho mặt đất trong Red Dead trở nên chi tiết hơn rất nhiều, thậm chí khi so với các game chạy trên PC.
Thứ ba: Data Streaming. Phát triển RDR2 từ đầu cho PS4 và Xbox One trong 8 năm, pop-in không còn là vấn đề. Bạn có thể di chuyển qua vô số địa hình, thời tiết, từ trong đến ngoài thành phố một cách mượt mà.
Câu Chuyện Trong Từng Side Quest #
Câu chuyện trong RDR2 không chỉ nằm ở main quest. Rockstar lồng cốt truyện vào từng chi tiết nhỏ nhất.
Ví dụ 1: Câu cá. Nghe sơ qua thì nhàm chán, nhưng trong quest đầu tiên, bạn được Abigail nhờ chăm sóc Jack, bởi một đứa trẻ lớn lên trong băng cướp ít có gì để giải trí. Trên đường đi, bạn biết rằng quan hệ giữa Abigail và John đang rạn nứt. John chưa sẵn sàng làm cha, thậm chí từng chối bỏ quan hệ máu mủ với Jack. Tất cả bắt đầu từ một nhiệm vụ đơn giản là đi câu cá.
Ví dụ 2: Bounty Hunter. Tôi đưa Arthur đến đồn cảnh sát Valentine. Bức poster trên tường nói rằng 25 đô la sẽ được trao cho ai bắt sống Ellie Anne Swan, biệt danh "Góa phụ đen" vì tội giết người. Cô ta làm đủ mọi chiêu trò: cầu xin, quyến rũ, giả điên. Bạn sẽ quên rằng mình phải di chuyển một quãng đường dài chỉ để trả cô ta về đồn công an.
Ví dụ 3: Người đàn ông ở Rhodes. Say rượu, trách mọi người đã tước đi cuộc đời mình. Nếu bạn ghé vào căn nhà bị ngân hàng tịch thu, bạn sẽ phát hiện ông ta từng sở hữu nô lệ một cách dã man, là tàn dư của cuộc nội chiến. Một câu chuyện buồn làm thấm thía với chút kiến thức về lịch sử nước Mỹ.
Đừng để diện tích rộng lớn trở thành rào cản. Đừng tạo ra quest đơn thuần là kí hiệu trên bản đồ. Tạo ra chiều sâu không phải bằng số lượng mà là chất lượng của từng tương tác giữa các nhân vật.
Những Điểm Trừ Đáng Tiếc #
Combat #
Dù xem xét dưới góc độ nào, RDR2 chủ yếu vẫn là game bắn súng góc nhìn người thứ ba. Thế nên thật khó hiểu khi sau bao nhiêu năm, Rockstar vẫn không chịu cải tiến cơ chế điều khiển.
- Tâm ngắm quá nhỏ, không có tùy chọn điều chỉnh. Khi combat căng thẳng, nhiều khả năng bạn không biết crosshair đang ở đâu. Kết quả là phụ thuộc 100% vào auto aim.
- Chỉ có 2 tốc độ di chuyển: Đi bộ rất chậm hoặc chạy nhanh. Không có khoảng trung gian để linh hoạt sử dụng cover hay né tránh.
- Hệ thống Cover nhiều khi như bị lỗi. Arthur sẽ chọn những vị trí tệ nhất có thể để né tránh, và hàng tá cử động sẽ ngăn cản bạn chuyển sang cover khác.
So sánh với Uncharted 4, Max Payne 3 (do chính Rockstar phát triển!), hay The Division — sự khác biệt quá rõ ràng.
Thiết Kế Nhiệm Vụ Gò Bó #
Đây là yếu tố làm tôi thất vọng hơn cả combat. Sự tương phản giữa một thế giới mở tự do và cách Rockstar bắt bạn đi theo một con đường duy nhất trong main quest là quá lớn.
Họ đã trang bị cho bạn vô số công cụ: cung tên, thuốc nổ, súng bắn tỉa, ngựa, mặt nạ — nhưng lại sử dụng hệ thống checkpoint giống như Call of Duty. Không đi theo con đường định sẵn? Mission failed. Thử hành động bí mật? Báo động, mission failed. Bạn muốn tự chọn vũ khí? Không, game sẽ chọn hộ cho bạn.
Tôi cảm thấy mình như đang chơi cùng lúc 2 tựa game: một bên là công nghệ thiết kế hiện đại nextgen, một bên trở về với game arcade PS2, PS3.
Hãy nhìn Far Cry với sự tự do giải phóng camp, Metal Gear Solid V kết hợp quản lý base và stealth, Horizon Zero Dawn bắt bạn phải nghiên cứu điểm yếu từng robot. Ngay cả Uncharted 4, một game cực kì tuyến tính, cũng cho phép chuyển đổi giữa combat và stealth linh hoạt hơn.
Cốt Truyện: Lời Nói Dối Ngọt Ngào #
Thông thường, tôi sẽ không có gì nhiều để nói về một tựa game làm mình thất vọng về gameplay như thế. Nhưng đây là khi cốt truyện làm cho tôi quên hết tất cả những yếu điểm kể trên.
Tất cả những gì bạn cần biết là băng đảng Van Der Linde sau một vụ cướp thất bại ở Black Water đang bị chính quyền truy đuổi. Đây là những năm cuối cùng cho các anh hùng ngoài vòng pháp luật, khi vùng trời tự do dần bị khép lại bởi nền văn minh đến từ phía Đông.
Dutch như một vị cứu tinh, đưa những con người bị xã hội văn minh đào thải, tìm đến giấc mơ tự do ở vùng đất hoang dã. Nhưng trước đó, họ cần có tiền. Tiền để mua một mảnh đất, tiền để trở thành những người nông dân. Van Der Linde gang tin rằng họ không phải những tên tội phạm máu lạnh, mà là những chiến binh vùng lên dưới gọng kìm chế độ tư bản.
Chỉ một vụ cướp ngân hàng, chỉ một ngôi nhà, chỉ một mạng người nữa thôi.
Hy vọng này sẽ theo bạn đến hết Chapter 4, khi Arthur phải đối diện với sự thật phũ phàng. Họ không phải là những anh hùng Robin Hood. Ngược lại, họ bị coi là cặn bã xã hội, như những con chó săn để rồi bị giết bỏ không thương tiếc.
Dutch dần mất đi nhân tính, sử dụng giấc mơ miền Tây để tự biện minh cho những phi vụ liều lĩnh, trả thù dã man. Một khi Dutch mất đi sự trung thành của Arthur và người bạn thân Hosea, giết chóc là tất cả những gì ông ta biết.
Cynicism vs Optimism: Bài Học Lớn Nhất #
RDR2 sẽ khiến bạn chìm vào thất vọng khi sức khỏe của Arthur bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì bệnh lao. Sau bao nhiêu súng đạn và các vụ cướp nguy hiểm, một người nông dân tuyệt vọng đang nợ tiền lại mang đến cái chết.
Lời nói dối lớn nhất của game không phải là của Dutch Van Der Linde, mà chính là ở tiêu đề: Red Dead Redemption. Một khi đã trở thành tội phạm, để bàn tay mình nhuốm máu, sẽ không có Redemption chờ Arthur ở cuối con đường. Chỉ có cái chết mà thôi.
Tôi đã muốn dừng game lại vì cảm giác bị phản bội. Nhưng khi đó tôi nhận ra, mình đang áp dụng lối suy nghĩ của Dutch Van Der Linde — Cynicism hay Chủ nghĩa Bi quan. Dutch nghĩ rằng chỉ vì bản thân mình bị sa thải, bị đẩy vào cảnh nghèo khó, nó cho họ quyền dùng vũ khí chống lại xã hội. Đó là định nghĩa của tội phạm nhưng họ tự coi mình là nạn nhân.
Thật kì lạ khi bản thân Dutch chính là hiện thân của xã hội tư bản mà ông ta phỉ báng: tuyển dụng người lao động khi họ đang hoàn cảnh khó khăn, bán cho họ những giấc mơ về cuộc sống tươi đẹp hơn, đòi hỏi cống nạp từ các phi vụ để mình luôn được ăn mặc thoải mái nhất.
Thuốc giải cho chủ nghĩa bi quan? Optimism — Chủ nghĩa Lạc quan. Tuy nhiên, việc bạn nhận được liều thuốc giải hay chìm sâu hơn vào bi quan phụ thuộc ở thanh đo đạo đức Honor mà bạn xây dựng từ đầu game.
Arthur của tôi đã dùng hết sức lực cuối cùng để giúp hai mẹ con nhà Downes thoát khỏi mỏ than Annesburg, tiễn người yêu cũ Mary Linton lên đường, và quan trọng hơn hết là từ bỏ lòng ham muốn trả thù, tiền bạc để dành cho John Marston một cơ hội làm lại từ đầu.
Redemption không chỉ là cơ hội được sống hay sự tha thứ của xã hội. Nó bắt đầu từ chính việc kẻ phạm tội có sống được với chính bản thân mình hay không.
Trong cuộc sống, chúng ta cần sự cân bằng giữa hai chủ nghĩa. Quá lạc quan, bạn sẽ không lường trước được thử thách. Ngược lại, suy nghĩ tiêu cực sẽ không bao giờ buông tha để bạn tiến lên. Arthur đã không thể nhìn xa hơn bởi quá lạc quan về giấc mơ miền Tây, nhưng không để sự bi quan quật ngã trong giây phút cuối cùng.
Epilogue: The Ugly Truth #
Cái chết của Arthur không những cho John Marston một cơ hội mới, mà còn bảo vệ anh khỏi lòng ham muốn trả thù. Chúng ta được điều khiển John, tự tay xây dựng nông trại. Nhưng anh lại liều lĩnh mọi thứ khi cùng Charles và Sadie đối đầu với Dutch và Micah.
Dutch trong giây phút chứng kiến hình ảnh của Arthur trong John đã có một thoáng thức tỉnh, nhận ra mình đã sa ngã như thế nào. Ông ta cũng muốn có Redemption của riêng mình — giết chết Micah, bù đắp phần nào cho John.
Nếu "Beautiful Lies" là tiêu đề cho cốt truyện chính, thì ở Epilogue, bạn sẽ phải đối diện với The Ugly Truth. Nợ máu phải trả bằng máu, vòng lặp lại tiếp tục.
Lời Kết #
Khi cốt truyện có thể đem lại những bài học, xa hơn là làm người ta suy nghĩ lại quan điểm trong cuộc sống, mọi khuyết điểm khác trong gameplay dường như bị che khuất.
Red Dead Redemption 2 là một trường hợp tiêu biểu. Nó không hoàn hảo về gameplay, nhưng những gì nó làm được cho nghệ thuật kể chuyện trong video game thì vượt xa mọi đối thủ cạnh tranh.
Hãy cho nó thời gian. Kết hợp main quest với khám phá thế giới mở, giao tiếp, làm quen với NPC như những con người. Đừng coi Red Dead là một bộ phim 2 đến 3 tiếng, thay vào đó, hãy coi nó như một TV series, với mỗi chapter ứng với một season.